Λευκόνικο

Λευκόνοικο

 Το χωριό Λευκόνοικο βρίσκεται στο κατεχόμενο τμήμα της Αμμοχώστου, στην κεντρική πεδιάδα της Μεσαορίας και συνορεύει στα βόρεια με το χωριό Πλατάνι στα δυτικά με το χωριό Ψυλλάτος,, στ' ανατολικά με τη Γύψου και στα νότια με τα Πυργά. Το χωριό ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος σε πληθυσμό οικισμός της επαρχίας Αμμοχώστου μετά τα Κάτω Βαρώσια και το Ριζοκάρπασόν, γι' αυτό και αναφέρεται και ως κωμόπολη. Το 1973 το Λευκόνοικο είχε 2.116 κατοίκους οι οποίοι ήταν όλοι τους Έλληνες.

Η ονομασία του χωριού είναι σύνθετη, από το λευκός και οίκος, και καθαρά ελληνική. Οι λέξεις λευκός και οίκος τ ην περίοδο της Φραγκοκρατίας αντικαταστάθηκαν από τις αντίστοιχες φράγκικες άσπρος και σπίτ ι - συνεπώς η αρχαιοπρεπής ονομασία του δειλοί την ύπαρξη του πριν την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Σύμφωνα με μία άποψη το χωριό οφείλει την ονομασία του στην παλαιά συνήθεια των κατοίκων του ν΄ασπρίζουν τα σπίτια τους με ασβέστη, ενώ σύμφωνα με άλλη εκδοχή στο χωριό υπήρχε κάποιος λευκός οίκος, ένα άσπρο σπίτι το οποίο δεν γνωρίζουμε πότε κτίστηκε.

      Στα χρόνια της Φραγκοκρατίας ήταν μια από τις εστίες επανάστασης κατά των κατακτητών λόγω  της μιζέριας, της εξαθλίωσης, της ταπείνωσης και της οικονομικής αφαίμαξης του πληθυσμού από      τους Φράγκους. Συγκεκριμένα γύρω στα 1400 μ.Χ. οι πειρατές και οι κουρσάρου λεηλατούσαν   συνεχώς με τα καράβια τους τα παράλια της Συρίας, της Παλαιστίνης και της Αιγύπτου,   χρησιμοποιώντας τα λιμάνια της Κύπρου για ανεφοδιασμό ενώ τα λάφυρα τ' αγόραζαν οι Φράγκοι  φεουδάρχες, οι οποίοι με την σει ρά τους τα πουλούσαν είτε στους ντόπιους είτε σε ξένους.

   Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εξαγριωθεί ο Σουλτάνος της Αιγύπτου, ο οποίος απείλησε πόλεις και χωριά. Την επόμενη χρονιά (1426) πραγματοποίησε δεύτερη επίθεση κατά την οποία αιχμαλωτίσθηκε ο βασιλιάς Ιανός, θανατώθηκαν πολλοί φεουδάρχες, λεηλατήθηκαν πάλι οι πόλεις και τα χωριά. Οι Κύπριοι δεν άντεξαν, με αρχηγό ένα εξαίρετο παλικάρι από τη Μια Μηλιά, τον Ρε Αλέξη κήρυξαν την επανάσταση κατά των φεουδαρχών με κέντρο το Λευκόνοικο.

 

Οι Φράγκοι στέλνουν δικούς τους κληρικούς και δικούς μας, για να υπογράψουν συνθήκη με τους χωρικούς, αλλά τους ξεγελούν και με δόλο αποκεφαλίζουν τους αρχηγούς τους στην Λευκωσία, ενώ μέσα σε μια μέρα οι Φράγκοι έκοψαν πάνω από 9.000 μύτες συγγενών των επαναστατών για να τους εκδικηθούν, και άλλα τόσα κεφάλια. Ο Ρε Αλέξης συνεχίζει την σθεναρή αντίσταση με τα παλικάρια του, αλλά ηττάται στο χωριό Πέτρα του Διγενή. Ο ίδιος είναι από τους λίγους που σώζονται και καταφεύγει στα βουνά από όπου παρενοχλεί τους Φράγκους. Δυστυχώς όμως, κάποτε τραυματίζεται, συλλαμβάνεται αιχμάλωτος και απαγχονίζεται στις 12 Μαΐου του 1427.
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας το Λευκόνοικο ήταν ένας από τους είκοσι τέσσερις μουκαττάδες, δηλαδή περιοχές που επιβαρύνονταν με ιδικούς φόρους για τη συντήρηση των αγμάτων των γενιτσάρων που στάθμευαν στην Κύπρο.

      Το Λευκόνοικο αποτελείτο από δύο ενορίες, την Πάνω και την Κάτω Γειτονία όπου είχαν ως κύριες εκκλησίες εκείνη του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και εκείνη της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ είχε επιβλητική εμφάνιση, μ' ένα εξαίρετο ξυλόγλυπτο τέμπλο και με παλιές βυζαντινές εικόνες. Η μεγαλόπρεπη τοιχογραφία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ δέσποζε στο εσωτερικό της. Στην εκκλησία του Αρχαγγέλου γίνονταν όλες οι συναθροίσεις επ΄ευκαιρία διάφορων  θρησκευτικών και εθνικών εορτών. Στην Κάτω Γειτονιά η εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ήταν μικρή αλλά γοητευτικά στολισμένη. Κοντά σε αυτήν την εκκλησία βρισκόταν το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού με τα ξακουστά παλιά βημόθυρά του. Στο λόφο του Γυμνασίου δέσποζε μεγαλόπρεπα το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Το δε ξωκλήσι του Αγίου Θεοδώρου ήταν κτισμένο ανάμεσα σε τουρκικές περιουσίες. Σε μια γραφική τοποθεσία, σε λόφο βόρεια του χωριού, βρισκόταν το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, κοντά στο τούρκικο χωριό Μελούντα. Το ξωκλήσι του Αγίου Φωκά βρισκόταν, κι αυτό βόρεια του χωριού, κοντά στο τούρκικο χωριό Πλατάνι. Πολλές αρχαιότητες βρέθηκαν στην περιοχή αυτή. Τέλος, στα νότια του χωριού, ανάμεσα στο γυμνό κάμπο, βρισκόταν το μοναχικό ξωκλήσι της Αγίας Ζώνης (Αγία Κινούσα), κτισμένο σε τοποθεσία αρχαίου συνοικισμό.

Σταύρια Σωτηρίου  

Λύση

To κατεχόμενο χωριό μου η λύση final from episkopi1

Αμμόχωστος

αναφέρεται με το όνομα αυτό from episkopi1

Ριζοκάρπασο

το ριζοκαρπασο from episkopi1

Σπαθαρικό

Το Σπαθαρικό είναι ένα από τα κατεχόμενα χωριά της Κύπρου στην επαρχία Αμμοχώστου.

Οι κάτοικοι ασχολούνταν με γεωργία και κτηνοτροφία . Έιχε περίπου 600 κατοίκους. Βρισκόταν στην πεδιάδα της Μεσαορίας. Τα γειτονικά του χωριά ήταν το Τρίκωμο, το Αρναδί, ο Άγ. Γεώργιος Σπαθαρικού, τα Λιμνιά και Άγιος Σέργιος.

Είχε μια εκκλησία του Άγιου Λούκα και παρεκκλήσια που είναι ο Άγιος Γεώργιος, η Παραδεισιώτισσα και το
Παραδείσι. Ειχε ένα δημοτικό σχολείο όπου φοιτούσαν περίπου 100 παιδιά. 

Κάλια Παπαχριστοδούλου Στ΄1

Περιστερωνοπηγή

Το όνομα Περιστερωνοπηγή είναι το κοινό όνομα των δυο χωριών Περιστερώνας και Πηγής που απέχουν μεταξύ τους μόνο μερικά μέτρα. Βγαίνοντας προς τα έξω, η ανοιχτοσύνη του κάμπου σου επιτρέπει να βλέπεις τα γειτονικά χωριά: ΤοΛευκόνοικο, τα Γένρα, την Πυρκά, το Πραστιοτη Γαϊδουρά, τη Μαράθα και τη Μηλιά. Η πόλη στην οποία ανήκει διοικητικά η Περιστερωνοπηγή είναι η Αμμόχωστος και απέχει από αυτή 20 χιλιόμετρα. Η περιστερώνα πήρε το όνομα της από τη λέξη περιστερών και σημαίνει τόπο εκτροφής περιστεριών Η Πηγή πήρε το όνομα της από μια πηγή που ήταν δίπλα στην εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, μέσα σ’ ένα περιβόλι. Για την Πηγή αυτή είναι γνωστή η πιο κάτω παράδοση: Κάποτε οι κάτοικοι της Αγίας Κινούσας που βρίσκεται στο Λευκόνοικο, πολύ κοντά στα σύνορα με την Περιστερωνοπηγή, πρόσεξαν ότι ένα γουρούνι πήγαινε κάπου, επέστρεφε μουσκεμένο. Μια μέρα, για να το παρακολουθήσουν πού πήγαινε κι έβρισκε νερό, έδεσαν πάνω στην ουρά του μια "φαούτα", ένα κομμάτι ξύλο με το οποίο χτυπούσαν τα ρούχα της μπουγάδας για να καθαρίσουν. Όταν επέστρεψε το γουρούνι, παρακολούθησαν τα σημάδια της "φαούτας" στο χώμα και είδαν ότι κατέληγαν σ' ένα σημείο όπου ανάβλυζε νερό. Από τότε εγκατέλειψαν την Αγία Κινούσα και κατοίκησαν γύρω από την πηγή που είχε πρωτοβγεί το γουρούνι.

Hλίας Μηνά Στ΄1 

Λύση

Η Λύση  είναι κατεχόμενη κωμόπολη της Κύπρου και ανεξάρτητος δήμος στην Επαρχία Αμμόχωστου. 
        Προσωρινή έδρα του δήμου είναι η Λάρνακα. Η Λύση βρίσκεται στην πεδιάδα της Μεσαορίας και 
   απέχει 32 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία , 20 χιλιόμετρα από τη Λάρνακα και 29 χιλιόμετρα από την Αμμόχωστο. Πριν την τούρκικη εισβολή του  1974 είχε 5.500 κατοίκους.

Ιστορία

      Aνακηρύχθηκε δήμος τον Μάιο του 1962 με πρώτο δήμαρχο τον Γιάγκο Σουρουλλά. Μετά την συμφωνία της Ζυρίχης το δημοτικό συμβούλιο καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από συμβούλιο 
               βελτιώσεως. Το 1986 προβιβάστηκε πάλι σε δήμο. Η ονομασία προέρχεται από την αρχαία πόλη Ελύση που βρισκόταν στη περιοχή.

Είναι αδελφοποιημένος με τους δήμους Δοϊράνης, Μύρινας, και Αγίων Αναργύρων Αττικής.

Αχερίτου

Αχερίτου

Ασιερίτου: Το χωριό αυτό της επαρχίας Αμμοχώστου, είναι ένα από τα λίγα χωριά της Κύπρου, που διατηρούν δύο ονόματα. Ένα από τους Έλληνες, κι ένα από τους Τούρκους. Οι Έλληνες λένε το χωριό Ασιερίτου και οι Τούρκοι Κουβερτζινλίκ, που σημαίνει περιστερωνας, δηλαδή τόπος που τρέφονται πολλά περιστέρια. Το επικρατέστερο βέβαια είναι το Ασιερίτου, γιατί το Κουβερτζινλίκ είναι σε χρήση στο κτηματολόγιο και στα κυβερνητικά χαρτιά, που διατήρησαν πολλές ονομασίες της εποχής των Τούρκων.

Η ονομασία Ασιερίτου έχει σίγουρα σχέση με την Ασρά-Ασιερά= τόπος λατρείας της Ασράρτης-Αστάρτης-Αφροδίτης. Όμως και η δεύτερη ονομασία δεν είναι άσχετη με τη θεά Αφροδίτη, γιατί το περιστέρι ήταν τον παλιό καιρό το ιερό πτηνό της θεάς, κι ήταν αδύνατο να βρει κανείς τότε τόπο λατρείας της Αφροδίτης, χωρίς να διασχίζουν τον ουρανό κοπάδια περιστεριών. Ενδέχεται η παράδοση για τη διατροφή περιστεριών να συνεχίστηκε και στα χριστιανικά χρόνια, αδιάφορο αν εξέλειπε η λατρεία της θεάς. Έτσι θα δόθηκε αφορμή να ονομαστεί το χωριό Περιστερώνα, όπως ονομάστηκαν κι άλλα τρία χωριά της Κύπρου κατά τα Βυζαντινά χρόνια και την εποχή της Τουρκοκρατίας να μεταφραστεί στα Τούρκικα.

Η Ασιερίτου είναι γνωστό πως υπήρχε στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Φαίνεται όμως πως δεν ήταν από τους σημαντικούς συνοικισμούς, αν κρίνουμε από την επιδρομή των Μαμελοίκων το 1425 μ.Χ., που έκαψαν τα γειτονικά της Ασιερίτου χωριά, Τράπεζα, Σίγουρη και Καλοψίδα. Κι η Ασιερίτου θα καταστράφηκε τότε, μα δεν αναφέρθηκε από τους χρονογράφους, ίσως γιατί επρόκειτο περί μικρού συνοικισμού, που αποτελούσε ένα μικρό φέουδο, με ιδιοκτήτη Φράγκο φεουδάρχη και όπου κατοικούσαν μονάχα λίγοι δουλοπάροικοι, οι οποίοι χρειάζονταν για την καλλιέργεια των κτημάτων του φεουδάρχη. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας επεκράτησε το Τούρκικο στοιχείο και το πρώην φέουδο, μετατράπηκε σε τσιφλίκι, με τσιφλικά έναν Τούρκον αγά, όπως έγινε με όλα τα φράγκικα φέουδα της Κύπρου.

Οι σημερινοί κάτοικοι της Ασιερίτου, όλοι Έλληνες, προέρχονται από εργάτες που δούλευαν κατά καιρούς στους αγάδες του τσιφλικιού και από μετανάστες γειτονικών συνοικισμών που καταστράφηκαν, όπως τότε. Όσο για τον συνοικισμό της Τράπεζας είναι γνωστό πως οι κάτοικοι που είχαν απομείνει, ξανά κατοίκησαν στο χωριό τους, γιατί το 1563 εποχή των Ενετών, δοκίμασαν να ξανακτίσουν την εκκλησία της Παναγίας της Τράπεζας, μα φαίνεται πως ο συνοικισμός σιγά σιγά έφθινε και το 1707 διαλύθηκε οριστικά. Οι εναπομείναντες κάτοικοι του μετανάστευσαν στην Ασιερίτου, παίρνοντας μαζί τους τις πιο σπουδαίες εικόνες του ναού του χωριού τους. Έτσι το περίφημο χωριό της Τράπεζας, που ήταν ξακουσμένο σε όλη τη Μεσαορία για τις 72 ταβέρνες που συντηρούσε, σβήστηκε οριστικά από τον κατάλογο των Κυπριακών χωριών.

Το 1758 φαίνεται πως στην Ασιερίτου άρχισε να υποχωρεί το Τούρκικο στοιχείο. Το τσιφλίκι των αγάδων πέρασε σε Ελληνικά χέρια. Το αγόρασε ο Έλληνας Ανδρόνικος Καρύδης από τη Λάρνακα, δραγομάνος της βασίλισσας της Ουγγαρίας.

Ο παλιός ναός της Ασιερίτου είχε μετατραπεί από τους Τούρκους σε στάβλο των ζώων, και οι χριστιανοί κάτοικοι δεν είχαν που να εκκλησιαστούν. Ο Καρύδης φρόντισε να αναπληρώσει την έλλειψη αυτή. Πήρε άδεια από τον Πασά της Λευκωσίας να κτίσει ένα εκκλησάκι δίπλα από το κτίριο της έπαυλης του και για τις θρησκευτικές ανάγκες της δικής του οικογένειας και για τις θρησκευτικές ανάγκες των εργατών του κτήματος. Το εκκλησάκι αυτό, αφιερωμένο στην Αγία Μαρίνα, σώζεται ως σήμερα και είναι στολισμένο με εκλεκτές εικόνες, τις οποίες ο Καρύδης αγόρασε από σπίτια στην Αμμόχωστο.

Τον Ανδρόνικο Καρύδη αντικατέστησε αργότερα η Φράγκικη οικογένεια των Μαντοβάνηδων από τη Λάρνακα. Οι Μαντοβάνηδες είχαν μετατρέψει την έπαυλή τους αυτή στην Ασιερίτου σε άσυλο, στο οποίο μπορούσαν να καταφεύγουν οι κατατρεγμένοι από τους Τούρκους, Κύπριοι. Δεν είχε κανένας το δικαίωμα να μπει στο κτήμα αυτό και να συλλάβει οποιονδήποτε καταζητούμενο. Έτσι γλίτωσαν τη ζωή τους πολλοί κατατρεγμένοι Κύπριοι από τους Τούρκους, με τελικό αποτέλεσμα τον αφάνταστο πλουτισμό της οικογένειας των Μαντουβάνηδων, γιατί ο καθένας που ζητούσε άσυλο στην έπαυλη τους, πλήρωνε ακριβά την ασυλία του, παραχωρώντας στους ιδιοκτήτες το κοπάδι του, ή τα κτήματά του, ή τα ζώα του, ή τα χρήματά του, ό,τι είχε και δεν είχε, για να σώσει τη ζωή του. Οι χωρικοί παραδίδουν πως τελευταία, δεν μπορούν να ξέρουν χρονολογίες, η έπαυλη μοιράστηκε σε κομμάτια και πουλήθηκε από τους ιδιοκτήτες κι έτσι πέρασε στα χέρια των εργατών που δούλευαν εκεί και στα χέρια των άλλων κατοίκων της Ασιερίτου. Ο μεγάλος σεβασμός που έτρεφαν οι κάτοικοι της Τράπεζας στον Άγιο Γεώργιο, μεταφέρτηκε τώρα στην Ασιερίτου, στην οποία γίνεται πανήγυρη στις 8 Νοέβρη.

Νικόλας Γεωργίου